“Z przewodnikiem po cmentarzu ewangelicko-augsburskim” - recenzja książki Juliusza Sętowskiego “Cmentarz ewangelicko-augsburski w Częstochowie: przewodnik biograficzny”

   Muzeum Częstochowskie i Towarzystwo Przyjaciół Częstochowy w 2006 roku wydało drugą z „serii” książek o częstochowskich nekropoliach, pozycję Juliusza Sętowskiego „Cmentarz ewangelicko-augsburski w Częstochowie : przewodnik biograficzny”, która jest konsekwentnym, pełnym skrupulatności i dociekliwości kontynuowaniem interesującej Autora „Cmentarza Kule w Częstochowie, tematyki.
   Tematyki dla historyka fascynującej, choć niełatwej, za to dla czytelnika ważnej, bo przybliżającej niedaleką, a już zapomnianą albo wręcz nieznaną przeszłość, przeszłość, która w pewnej mierze dotyczy również naszych przodków.
   Książka została podzielona na trzy części: Udział częstochowskich ewangelików w życiu miasta w XIX i XX wieku, Dzieje cmentarza ewangelicko-augsburskiego w Częstochowie i Biogramy osób pochowanych na cmentarzu.
   Część pierwsza poświęcona udziałowi ewangelików w życiu naszego miasta w XIX i XX wieku, przytaczając dane o liczebności tej grupy wyznaniowej, ukazuje do dziś widoczny przemysłowo-gospodarczy, samorządowy i społeczny jej wkład w rozwój naszego miasta. A aby przybliżyć sylwetki najznakomitszych, najbardziej zasłużonych, zawiera krótkie ich biogramy, bowiem ich akurat groby znajdują się poza Częstochową i ta lektura staje się doskonałą okazją do przedstawienia ludzi, których „znamy” do dziś jako właścicieli pałacyków, kamienic, fabryk.
   Część druga omawia dzieje najstarszej po cmentarzu Rocha nekropolii, od chwili powstania w 1858 roku do czasów współczesnych.    Natomiast część trzecia publikacji to życiorysy ok. 100 osób spoczywających na cmentarzu, bądź posiadających groby symboliczne. Ciekawostką jest też fakt umieszczenia w części obejmującej biogramy, osób wyznania prawosławnego, baptystów i katolików. Wiedza w nich zawarta jest proporcjonalna do posiadanych przez Autora danych, tak więc są i biogramy obszerne, ale i bardzo skromne.
   Historyczne przygotowanie Autora (jest pierwszym doktorantem Instytut Historii obecnej Akademii im. Jana Długosza) oraz jego zainteresowania, sprawiają, że książka jest poważnym źródłem wiedzy na ten temat i okazją do zapoznania się z na co dzień nieznanymi faktami.
   Przeglądając książkę naturalnie szukałam informacji o znanych mi ludziach, których w różnych momentach życia spotkałam. Oprócz osób raczej tylko pamiętanych z nazwiska, ze wzruszeniem czytałam biogram Zygmunta Bolesława Śmigli-Żywockiego, wspaniałego kolegi mojego Ojca, który dla Niego ukuł ksywkę „Pigmej” (z racji niskiego wzrostu) i który był przez lata Ojca muzycznym, ale nie tylko, kompanem. Tak się składa, że w styczniu b.r. Zbisław Janikowski w „Życiu Częstochowskim” pisał o działalności Sielanki, w której obaj (ale nie tylko tam) grywali.
   Natomiast brak mi biogramu długoletniego kościelnego i gospodarza plebanii kościoła ewangelickiego, ojca bardzo bliskiej mi koleżanki, która wprowadzała mnie w arkana zawodu bibliotekarskiego i z której rodziną byłam i jestem bardzo zżyta, a zadbane groby, żyjąca rodzina, nie uniemożliwiały zdobycia informacji. Myślę, że każdy ze zmarłych odegrał jakąś rolę w małej, hermetycznej społeczności ewangelików i trudno ustalać hierarchię ważności w ich prezentowaniu.
   Książka, podobnie jak poprzednia o cmentarzu Kule, wydana jest z wielką starannością, na pięknym papierze w kremowym kolorze (zdaniem znawców jest optymalny dla oka), na którym reprodukowane w sepii fotografie świetnie podkreślają klimat tematu. Znakomicie zaprojektowana obwoluta oraz wyklejki czynią z wydawnictwa wzorcowy przykład edytorskiej elegancji.

Sętowski Juliusz: Cmentarz ewangelicko-augsburski w Częstochowie : przewodnik biograficzny. Częstochowa: Muzeum Częstochowskie, Towarzystwo Przyjaciół Częstochowy, 2006

Recenzja opublikowana w częstochowskim dwumiesięczniku kulturalnym “Aleje 3”
nr 66(III-IV)/2008 s. 48