“Pedagogiczny kontekst pokory” - recenzja książki Marii Janukowicz pod tym tytułem

   Wydawnictwo Akademii im. Jana Długosza wydało w 2008 roku interesującą, nie tylko tytułem, książkę Marii Janukowicz „Pedagogiczny kontekst pokory”.
   Licząca ponad 500 stron praca z obszerną bibliografią jest najogólniej mówiąc poważną rozprawą o obecności pokory w wychowaniu i wychowywaniu, różnych dziedzinach życia, a także skutkach jej braku.
   Zdaniem Autorki w rozpędzonym cywilizacyjnie świecie XXI wieku coraz rzadziej odczuwamy potrzebę spokoju i wyciszenia jaką daje pokora, którą to tezę formułuje następująco:
”Współcześnie patrzymy na pokorę jak na postawę, której treścią jest szacunek dla drugiego człowieka, uznanie innych jako ważniejszych od nas samych, uznanie własnej ograniczoności przy jednoczesnej świadomości ludzkiej godności. Głębokie zaufanie do ludzi, pochylanie się nad każdą „ludzką sprawą”, cierpliwe słuchanie, dar zrozumienia drugiego człowieka aż po przyjęcie w milczeniu tego, co niesie nam los. Pokora nie ma genu. Nie ma genów pokory. Tak samo jak nie ma genów pychy. Jest czymś, co zależy wyłącznie od wychowania. Jeśli wychowania nie strywializujemy, lecz uczynimy je procesem wymagającym, to pomożemy odnaleźć się każdej istocie ludzkiej w swoim człowieczeństwie”.
   Warto skupić się na tych słowach, bo faktycznie na co dzień nie mamy czasu zastanawiać się czym jest pokora w życiu człowieka, co daje, czego uczy, jak nas zmienia i doskonali, jaki ma wpływ na kolejne decyzje, wreszcie jaki wymiar nam samym określa. Świat XXI wieku pełen łatwo dostępnych dóbr, jest niezwykle atrakcyjny i zaborczy dla tych, którzy chcą w nim zaistnieć. Postępująca niemal w ekspresowym tempie technologia daje szansę uczestnictwa w tym świecie wszystkim, którzy chcą coś osiągnąć. Ale to ściśle wiąże się z niebezpieczeństwem supremacji „ja” nad ”ty”, która czyni niejednokrotnie relacje międzyludzkie nieludzkimi, o wysokim stopniu egoizmu i egotyzmu. A przecież jak pisze Autorka: „w każdym człowieku jest tyle potencjalnego dobra, tylko trzeba je w nim przebudzić”.
   Praca składa się z trzech, powiązanych ze sobą, części. Część pierwsza to przedstawiona teoretycznie problematyka pokory w świetle literatury przedmiotu. Część druga zawiera metodologię badań empirycznych, od rozważań dotyczących natury procesu badawczego, na który składają się etapy postępowania badawczego oraz cel badań. Trzecia, najobszerniejsza część jest częścią empiryczną, w której dokonano jakościowej i ilościowej analizy wyników badań.
   Książka wydaje się być nowoczesnym i opartym o historyczną ale i współczesną rzeczywistość podręcznikiem dla przyszłych pedagogów, pozycją o nieczęsto poruszanym, za to bardzo ważnym i kształcącym temacie. Stanowi przykład faktu obrony edukacji nowego wieku przed konsumpcyjną i hamburgerową cywilizacją i warto do jej lektury zachęcić.

Janukowicz Maria: Pedagogiczny kontekst pokory. Częstochowa: Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Akademii im. Jana Długosza, 2008

Recenzja opublikowana w częstochowskim dwumiesięczniku kulturalnym “Aleje 3”
nr 72(III-IV)/2009 s. 46