“Przeczytaj koniecznie przed lub po obejrzeniu filmu Andrzeja Wajdy” - recenzja książki Wiesława Kota “Pan Tadeusz. Prawda i legenda” na www.merlin.pl

   Pan Wiesław Kot przygotował dla czytelnika książkę fenomenalną, zatytułowaną: „Pan Tadeusz. Prawda i legenda”. Ma ona przybliżyć odbiorcy poematu Adama Mickiewicza i widzowi wersji filmowej epokę, w której toczy się akcja, jak również czas powstania dzieła.
   Ale naprawdę – stanowi znacznie więcej niż tylko rysowanie tła. Interesującą narracją zmusza do uwagi i szukania w zakamarkach pamięci wrażeń i skojarzeń, które pozostały po przeczytaniu „Pana Tadeusza”, a obecnie obejrzeniu filmu w reżyserii Andrzeja Wajdy. Pobudza na tyle aktywnie wyobraźnię, że z ogromnym zaciekawieniem wędrujemy po nieznanej z autopsji krainie, poznając subtelne niuanse prawdy historycznej i literackiej.
   Przedstawiony przez Autora, skrupulatnie zgromadzony materiał faktograficzny, będący źródłem wyjaśniania legend, został – pewnie per analogiam – podzielony na 12 –ście części, stanowiących rozdziały książki. Z wyraźnym znawstwem tematu, omówieniu podlega wszystko co mieści się w pojęciu epoka, z dbałością o informację przejrzystą, zrozumiałą, krótką, ale ważką w treści, wolną od balastu nudy.
   Tak więc jest o: wybieraniu imienia tytułowego bohatera i wszelkich ówczesnych wzorcach; genezie pomysłu poematu; miejscu, które stało się pierwowzorem Soplicowa; prawdziwych postaciach i ich literackich sobowtórach; obyczajach, obrzędach i biesiadach oraz ich ówczesnym znaczeniu; przedmiotach codziennego użytku, instrumentach, broni, pojazdach i ...używkach; florze; potknięciach Mickiewicza w czasie i przestrzeni poematu w stosunku do rzeczywistości; tle historycznym; tle społeczno-politycznym i sporach między zwolennikami i przeciwnikami poematu; wreszcie dotychczasowych ekranizacjach „Pana Tadeusza”. Rozdział 12-sty stanowi kanon bibliograficzny dla tych, którym popularyzatorska książka W. Kota okazałaby się niewystarczającą.
   Treść wzbogaca niezwykle celnie dobrany materiał ilustracyjny, który stanowią m.in.: reprodukcje Michała E. Andriollego, Antoniego Brodowskiego, Juliusza Kossaka, Jacka Malczewskiego, Jana Marcina Szancera, Maksymiliana Fajansa, ale także rysunki i zdjęcia z epoki i współczesne, w tym zdjęcia z planu filmowego, faksymile fragmentów tekstu rękopisu „Pana Tadeusza”.
   Fenomen pomysłu W. Kota polega na urealnieniu bohaterów poematu, wpisanych w czasy nam empirycznie nieznane. Wiedza i umiejętność plastycznego oddziaływania Autora na wyobraźnię czytelnika sprawia, że atmosferę „Pana Tadeusza” czujemy niemal werbalnie.
   Książka jest także przykładem gustu typograficzno-edytorskiego. Wydana bardzo starannie, w serii „Fakty i mity”, przez Oficynę Wydawniczą G&P, doskonale zaprojektowana graficznie przez Pana Ireneusza Wolińskiego sprawia, że nie tylko czytanie jest przyjemnością, ale już samo z nią obcowanie, jako profesjonalnym przykładem sztuki wydawania.

Wiesława Kot: Pan Tadeusz. Prawda i legenda; Poznań: Oficyna Wydawnicza G&P, 1999